Medya Nedir, Global Medya Nedir? Kitlesel İletişim Araçları nedir, etkileri, faydaları, zararları nelerdir?

Medya Nedir? İletişim nedir, bizler üzerinde ne tür etkileri vardır. Zararları veya faydaları nelerdir?

Türkçe’de "medya" olarak geçen kelimenin orjinini inceleyecek olursak, İngilizce’de yer alan "media" sözcüğünün kaynaklık ettiğini görürürüz (araç, orta, ortam aracı anlamındadır). Bu sözcük İngilizce'ye ise Latince'den gelir (medius sözcüğünün çoğuludur - medium). Öte yandan, Türkçe’de “media” sözcüğünü karşılamak üzere, oldukça uzun olan, "kitle iletişim araçları" kavramı da kullanılmaktadır. Ancak, kavramın kullanışsızlığı, Türkçe olmasa da, medya kelimesine daha sık bir kullanım kazandırmıştır.

Medya kelimesine yapılan diğer bazı tanımlarsa şöyledir:

Medya = televizyon,
Medya = teknoloji/araç,
Medya = popüler kültür

Bu tanımlamalar tam olarak doğruyu yansıtmazlar. Medya, sözcüğün kökeni itibariyle aracı olan, doğrudan olmayıp etkinlikleri dolaylı anlatandır.

Günümüzde kullandığımız anlamda medyanın 3 boyutu var:

Teknoloji-üretim ve kullanıma sunulma süreçleri,
Toplumsal ilişkiler (kurumlar)-profesyoneller, medya örgütleri ve medya endüstrisinin iç işleyişi ile diğer örgütler ve toplumsal kurumlarla ilişkileri,
Kültürel biçimler/ürünler -gazetelerin, programların, vb.; dolaşıma girme, okurlar ve izleyiciler tarafından alımlanma süreçleri.

İnsanlar arasında medya deyince ilk akla gelen televizyon ve gazeteler olsa da, "medya" insanların bilinçlenmesinde ve olan olayları takip etmelerine yarayan bir araçtır. Medya, bireylerin siyasi tutum ve davranışlarını, özellikle de oy verirken siyasi tercihlerini çok ciddi boyutlarda etkileyebilecek bir güce sahiptir. Bu konuda önemli araştırmalara imza atmış bir araştırmacı olan Rivers (1982), Amerikan medyasını "ikinci hükümet" (second government) olarak nitelendirir. Haber medyası, yalnızca bireylerin siyasi yönelimlerini etkilemekle kalmaz, aynı zamanda, siyasi karar verme mekanizması, siyasi liderler ve hükümet üzerinde de çok etkin bir baskı gücü oluşturur. Rivers’ın da vurguladığı gibi, hükümet politikaları şekillendirilirken, diğer bazı toplumsal güçler gibi medya da, yönlendirici ve şekillendirici bir güç olarak önemli roller oynar. Ülkemizde 1980’li ve 1990’lı yıllarda yaşanan siyasi ve toplumsal olaylar hatırlandığında bu konu çok daha anlaşılır bir hal alacaktır.

Medya her zaman birileri tarafından kontrol altında tutulmuştur veya tutulmaya çalışılmıştır. Çünkü, medya dünyadaki en büyük güçlerden biri haline gelmiştir. İnsanları istediği gibi yönlendirebilen, iktidar sahiplerini yerinden koltuğundan edebilecek bir güce sahiptir. Bunun için iktidar güçleri işlerin iyi gittiği dönemlerde medyayla sıkı ilişkiler kurmuş, bu ilişkinin bozulmasıyla da yasaklama yoluna gitmiştir. Bu da sansür sorununu doğurmuştur.

Medya denince hangi iletişim araçlarını anlamamız gerekiyor?

Medya kavramını içinde neler barındırıyor? Bu kavramı en geniş anlamı ile kullanıldığımızda, karşımıza çok kişiye ulaşabilen her türden sözlü, yazılı, basılı, görsel metin ve imgeleri (kitaplar, gazeteler, dergiler, broşürler, billboard’lar, radyo, film, televizyon, internet gibi) içeren çok geniş bir iletişim araçları yelpazesi çıkıyor.

İşte bu araçlar, halkı bilgilendirme ve yaşadığı yaşam hakkında fikir edinme özgürlüğünü sunuyor.

Medya kategorileri

1. Aracılık ettiği toplumsal ilişki türlerine göre:

Kişiler arası
Kitlesel
Şebekesel (ağ)

2. Kanala / bileşime göre:

Yazılı (gazete, dergi gibi)
Elektronik (TV, internet gibi)
Kimyasal (film, kaset gibi)

3. Hitap ettiği duyulara göre:

Görsel
İşitsel
Dokunma duyusuna seslenen (körler alfabesiyle yazılmış kitaplar gibi)
Karma

4. Ödeme / satın alma biçimine göre:

Bedava/Ücretsiz olan
Doğrudan satın alınan
Doğrudan ödeme yapmadan alınan
Genel erişim için ücret ödenen
Özel içeriği izlemek için ödeme yapılan

5. Nicelik / sayısal kullanımına göre

Bireysel
Ailesel
Toplumsal

6. Medya içeriğine (türe) göre:

Eğlence-kurmaca

Soap- opera
Durum komedisi
Aksiyon - macera
Dram - Trajedi

Bilgilendirme-haber-gerçeğe yakınlık

Reklam ve Ticari amaçlı

7. Mülkiyete göre:

Bireysel
Şirketsel
Devlet sahipliğinde/kontrolünde
Bağımsız

8. Medya örgütlenmelerine göre:

Ulusal
Yerel
Uluslar arası - Global

Medyanın ve gücünün, ekonomi ve dengeler gibi globalleştiğini varsayarsak bu açıdan daha geniş değerlendirmek gerekir.

GLOBAL MEDYA Uluslararası yayıncılığı sağlayan çanak antenler