Video Formatları, CODEC'ler, DIVX, XVID nedir, farkları nelerdir

CODEC (yada kodek: çözücü), video, müzik ve resimleri sıkıştırmaya yarayan sistem dosyaları demektir. Vİdeo, resim ve müzik dosyaları, harddisk'te daha az yer kaplaması amacıyla sıkıştırılır. Her CODEC, farklı algoritmalara yani yöntemlere dayalı olarak çalışır. Elektronik aletlerde (DVD Player, Müzik setleri, MP3 çalarlar, Telefon gibi) bir videoyu yada müziği açması için aletin dosyayla uyumlu CODEC'i desteklemesi gerekir. Bir başka deyişle, elektronik aletin dosyanın sıkıştırılmakta kullanılmış CODEC'e sahip olması. Aşağıda en çok kullanılan çoklu ortam sıkıştırma türleri gösterilmektedir:

Çoklu ortam sıkıştırma biçimleri

Görüntü (video) sıkıştırma biçimleri

Ses sıkıştırma biçimleri

ISO/IEC MPEG: MPEG-1 Katman III (MP3 olarak bilinir) | MPEG-1 Katman II | AAC | HE-AAC | ITU-T: G.711 | G.722 | G.722.1 | G.722.2 | G.723 | G.723.1 | G.726 | G.729 | G.729a
FLAC | iLBC | RealAudio | WMA | Speex | Vorbis | ATRAC3 | AC3 | AIFF-C

Resim sıkıştırma biçimleri

ISO/IEC/ITU-T: JPEG | JPEG-2000 | JPEG-LS | JBIG | JBIG 2
GIF | PNG | TIFF | PCX | TGA | BMP | WMP | ILBM

Ortam içeriği biçimleri

AU | AVI | ASF | WAV | MP4 | Ogg | Ogg Media | Matroska | QuickTime | RealMedia | 3GP

En sık kullanılan CODEC formatlarına bir göz atalım.

DivX Nedir?

DivX, üstün sıkıştırma yöntemi ve kalite kaybını en aza indiren tekniğiyle son yıllarda kullanıcılar arasında olağanüstü rağbet görmüş DivX, Inc. (eski adıyla, DivXNetworks) tarafından geliştirilen görüntü sıkıştırma biçimidir (video codec). DivX, sayısal videoyu MPEG-4 bölüm 2 "Advanced Simple" profili uyumlu sıkıştırarak görece az görsel kayıpla videonun kompakt bir biçimde saklanabilmesini sağlar. Popülerlik ve yaygınlık nedeniyle, MPEG-4 standardı sadece görüntü kodlamasında kullanılmaktadır; DivX ile kodlanmış görüntü içeren dosyalarda ses kısmı AAC (MPEG-4 ses kodlama standardı) yerine MP3 ya da AC-3 ile kodlanır. Windows ve Macintosh ortamlarında çalışan DivX codec ve uygulaması dışında "DivX" logosu taşıyan oynatıcılar ya da oynatıcı yazılımları DivX yazılımı içermemekte, ancak DivX ile sıkıştırılmış filmleri oynatabilmektedir.

DivX 3.11 Alpha ve önceki sürümler, Microsoft'un (sadece ASF içinde kullanılabilen) MPEG-4 Sürüm 2 video çözücü/açıcısı (codec) kırılarak geliştirilmiştir. Bu şekilde codec'in AVI gibi ASF harici muhafazaları da desteklemesi sağlanmıştır. Daha sonra 2000 yılında sıfırdan geliştirilen DivX 4.0 piyasaya sürülmüş, bunu 2002'de DivX 5.0 ve 2005'de DivX 6.0 izlemiştir. DivX 4 öncesinde DivX Networks şirketi kurulmuş, daha sonra şirket DivX, Inc. adını almıştır.

DivX 4, açık kaynak kodlu OpenDivX üzerine geliştirilmiş, ancak DivX Networks şirketi "amacına ulaştıktan sonra" OpenDivX kodu kapalı hale getirilmiştir. Kod kapatılmadan önce alınan kod parçalarıyla açık kaynak kodlu XviD codec'i geliştirilmiştir. XviD yazılımı da açık kaynak kodlu ve Microsoft çalışmasından bağımsız olmasına rağmen MPEG-4 video kodlamanın doğası gereği ABD ve Japonya'yı da içeren bir grup ülkede yazılım patentlerini ihlal ettiğine inanılmaktadır.

DivX, DVD kopyalamanin kitleler için erişilemez olduğu bir dönemde çıkarak DVD filmlerin az görsel kayıpla CDlere yazılabilmesini sağladığı ve (3.11 alpha sürümünün) çıkış noktası itibariyle korsan olmasıyla çok tartışılan bir yazılım olagelmiştir. Buna ek olarak, DivX 4.0-5.2 arası sürümler ile gelen kötü niyetli yazılımlar, kitleleri DivX alternatiflerine yöneltmiştir. DivX, aynı zamanda BS Player, VirtualDub ve FlaskMPEG gibi bir dizi programın da yaygınlaşmasını sağlamıştır.

Günümüzde DivX sıkıştırma biçiminden daha yüksek verim sunan MPEG-4 bölüm 10 (AVC ve H.264) sıkıştırıcılar giderek daha popülerleşmektedir. Apple QuickTime ve x264 yazılımları H.264 sıkıştırmayı desteklemektedir.

DivX resmi sitesi

XviD Nedir?

Xvid, DivX video sıkıştırma codec'inin ücretli hale getirilmesi üzerine, bu projeden ayrılanlar ve yeni katılanların oluşturduğu grubun ortaya cıkardığı alternatiftir. SourceForge üzerinden paylaşılarak geliştirilen bu codec kaynak kodunun açık ve ücretsiz olması nedeni ile kısa sürede DivX'ten daha popüler olmuş, çoğu otorite tarafından DivX'e oranla daha kaliteli olduğu belirtilmiştir. Günümüzde DivX olarak adlandırılan video dosyalarının birçoğu aslında XviD ile kodlanmıştır. Daha fazla bilgi için projenin resmi internet sitesini ziyaret edebilirsiniz.

Xvid.org resmi sitesi

3ivx Nedir?

3ivx "3ivx Technologies" tarafından geliştirilmiş görüntü çözücüdür. 3ivx ("Tıriv-eks" olarak okunur) MPEG-4 uyumlu veri taşıma dosyaları üretmebilmeye izin veren çözücü takımıdır. Daha az işlemci gücü kullanımı ihtiyacını gidermek için genellikle gömülü sistemlerde kullanılacak biçimde geliştirmiştir. 3ivx Microsoft *.asf , *.avi ve Apple'ın Quicktime taşıma biçimlerini kullanabilmek için farklı eklenti ve süzgeçler sunar. Ayrıca basit *.mp4 veri taşımasına izin verir ve ses oluşturması için AAC biçimini sunar.

Resmi çözücüler ve kodlayıcılar Microsoft Windows, Mac OS ve BeOS, geliştirilmesi durmuş Amiga ve Linux platformlarına sağlanır. Ek olarak, ffmpeg 3ivx'i çözebilir. Şirketin Haiku işletim sistemi desteği dikkate değer. 2005 yılından itibaren sadece Haiku şirketine destek vermektedirler.

3ivx'in bir diğer önemli özelliği ise Internet üzeriden taşıma destek vermesidir, bu .avi biçimi ile dolaysız olarak mümkün değildir.

3ivx Resmi sitesi

HuffYUV Nedir?

HuffYUV, sıkıştırılmamış YUV görüntü yakalama biçiminin yerine geçmesi için, Ben Rudiak-Gould tarafından geliştirilmiş bir kayıpsız görüntü çözücüdür. "Kayıpsız" sıkıştırma özelliği görüntü çıkışındaki her bitlik görüntünün bire bir sıkıştırılıp saklanmasıdır. "Hızlı" olması bir Celeron 416 MHz işlemci ile saniyede 38 megabaytlık çıktı verebilmesidir. Huffyuv'un algoritması JPEG-LSnin algoritmasına yakındır.

Huffyuv ana sayfası

MPEG-1 Nedir?

MPEG-1 MPEG grubu tarafından standartları kabul edilmiş ses ve görüntü kodlama biçimidir. MPEG-1 görüntü biçimi VCDler tarafından kullanılır. Görüntü kalitesi VHS kasetlerinin bit oranına yaklaşıktır. MPEG-1 ses katmanı 3 popüler MP3 biçiminin uzun ismidir. Daha ucuz ve güçlü çözücü donanım kartlarının çıkmasıyla MPEG-2 ve MPEG-4 gibi bazı biçimler geliştirildi. Bu yeni biçimler daha karışık ve daha hızlı donanım gerektirmelerine rağmen, daha iyi sıkıştırma ve görüntü kalitesi sağlamaktadırlar.

MP3 Nedir?

MP3 (okunuşu me-pe-üç), açılımı MPEG-1 Audio Layer III (Film Uzmanlar Grubu Ses Katmanı 3) olan sıkıştırılmış ses biçimi ve bu biçimde kaydedilen seslere verilen ad. Fraunhofer-Institute tarafından geliştirilmiştir. Sayısal hale getirilmiş sesler üzerinden insan kulağının duyamayacağı frekansların silinmesi yöntemine dayanır. Ses kalitesinde kayıp olmadan 1:12 oranına kadar sıkıştırmaya imkân tanır.

MP3, MPEG-3 ile karıştırılmamalıdır. MPEG-x standartları MPEG grubu tarafından belirlenen, hem ses, hem de görüntüyle ilgili standartlardır.

MP3 kelimesi, MPEG Layer 3'ün kısaltmasından oluşmuştur. (MPEG=Motion Pictures Experts Group). Yepyeni bir müzik formatıdır. Sıkıştırma algoritmaları geliştirilmeden önce bilgisayarlarda ses örnekleri wav, pcm, voc, au, snd gibi formatlarda saklanırdı. Bu formatlar sesi depolarken insan kulağının duyamayacağı ses frekanslarını da depolayarak dosyanın şişmesine yol açarlar. Bu formatlarda CD kalitesinde 3-5 dakikalık bir ses kaydının saklanabilmesi için 50 ila 70 megabayt arasında bir sabit disk alanı gerekmektedir.

MP3 sıkıştırma formatı tüm basitliğiyle internette yaygınlaşmaya başladığında kimse sonradan olacaklardan haberdar değildi. Başlangıçta CD kalitesinde müzik dosyalarının sabit disklerde eskiye nazaran 16'da 1 oranında sıkıştırılarak daha az yer kaplar hale getirmesiyle yaygınlaştı. Tüm internet kullanıcıları kendi evlerinde ve ofislerinde bu sıkıştırma algoritmasını kullanan sıkıştırıcı yazılımlar kullanarak CD'lerini, kasetlerini MP3 formatına dönüştürdü.

MPEG-2 Nedir?

MPEG-2 MPEG grubu tarafından standartları kabul edilmiş ses ve görüntü kodlama biçimidir. ISO/IEC tarafından 13818 uluslararası standart olarak belirlenmiştir.

MPEG-2 genellikle uydu yayınları ve kablolu televizyonlar dahil canlı yayınlar için ses ve görüntü sıkıştırmasında kullanılır. Ayrıca MPEG-2 bazı değişikliklerle DVD filmlerinin kodlanmasında kullanılır.
MPEG-4 Nedir?

MPEG (Moving Pictures Experts Group, Hareketli Görüntü Uzmanları Birliği) tarafından geliştirilen ve geliştirilmesine devam edilen çoklu-iletişim görüntü kodlama standardı. MPEG-4 standardı, şu anda kullanılan MPEG-2 standardına göre daha yüksek sıkıştırma olanakları ve yeni kodlama araçları sunmayı amaçlamaktadır.
Daha önce geliştirilen ve halen kullanılmakta olan, çoğunlukla MPEG-2 olarak bilinen, uluslararası çoklu-iletişim kodlama standardı ISO/IEC-13818'in başarısı üzerine, daha iyi sıkıştırma araçları sunmak ve standard içeriğini arttırmak amacıyla MPEG iki yeni standardın geliştirilmesine başlamıştır. Bu standardlar ITU-T Tavsiye(Recommendation) H.264/ISO/IEC-14496 Bölüm 10 (ya da kısaca H.264) ve ISO/IEC-14496 Bölüm 2 (ya da kısaca MPEG-4 Görüntü) dür.

H.264 ve MPEG-4 Görüntü standardları daha önce denenmiş ve yeterliliği ispatlanmış MPEG-1 MPEG-2 gibi standardları çıkış noktası olarak almışlardır. Ancak, H.264 ve MPEG-4 farklı yönlere gelişmişlerdir.

H.264 daha önceki standardların çerçevelerini korumuş, daha hızlı, verimli, güvenilir, kullanışlı olmayı amaçlamıştır. Bunu yaparken aynen MPEG-2 gibi dikdörtgen görüntü biçimi kullanmından ayrılmamış. Bununla beraber daha geniş bir kitleye ulaşmayı hedef edinmiştir. Bu hedefler arasına genel anlamda televizyon yayıncılığının(broadcasting) yanı sıra, Internet ya da sayısal bağlantılar üzerinden görüntü akışı(streaming) ve sayısal veri saklama(storage) pazarlarını da almıştır.

MPEG-4 Görüntü standardı ise daha farklı bir yol izleyerek dikdörtgen görüntü biçimi kullanımını aşarak, nesneye yönelik görüntü işleme yöntemlerini tercih etmiştir.

Sorenson CODEC Nedir?

Sorenson çözücüsü (Sorenson Görüntü Çözücü ya da SVQ olarak da bilinir) Sorensen Media tarafından geliştirilen, Apple QuickTime ve Macromedia Flash'ın en son sürümünde kullanılan bir görüntü çözücüdür.

Sorenson çözücüsü ilk defa QuickTime 3 sürümünde görüldü. QuickTime 4 ile geniş olarak kullanılmaya başlandı.

Sorenson ile görüntü dosyalarını sadece QuickTime ile izlenilebiliyordu, Unix/Linux altında ise DLL dosyalarını kullanabilen MPlayer ile izlemek mümkündü.

Adı bilinmeyen bir geliştiriciye göre geriye mühendislik işlemi ona SVQ3 çözücüsünün H.264 çözücüsünün değiştirilmiş bir sürümü olduğunu gösterdi. Aynı geliştirici FFmpeg'e bu çözücünün desteğini ekleyerek FFmpeg'in çalışabildiği işletim sistemlerine yerel oynatma özelliği kazandırdı.

sorenson.com sitesi

Theora Nedir?

Theora, Xiph.org Foundation tarafından, Ogg projelerinin bir parçası olarak geliştirilmiş görüntü kod çözücüdür. On2 Technologies' VP3 kod çözücüsünü temel alan, ve On2 tarafından VP3'ün varisi olarak adlandırılan Theora, MPEG-4 görüntüleri (örn. H.264, XviD ve DivX), RealVideo, Windows Media Video ve benzeri düşük-bitrate görüntü sıkıştırma taslakları ile rekabeti hedeflemektedir.

Theora resmi sitesi

VP7 Nedir?

TrueMotion VP7 On2 Teknolojileri tarafından geliştirilmiş VP3, VP5 ve TrueMotion VP6'nın devamı olan görüntü çözücüdür. On2 Teknolojileri bu biçimin MPEG-4 ve H.264 sınıfındaki kodlayıcılarından daha çok sıkıştırdığını iddia etmektedir.

On2 VP7 Web sayfası

Admin, Son Güncelleme: 09.07.07