Nobel Edebiyat Ödülü Doris Lessing'in
11.10.2007, 13:17:00 | kEditor |  Yazdır
İsveç Bilim Akademisi, bu yılki Nobel Edebiyat Ödülü'nü İran doğumlu İngiliz yazar Doris Lessing'e vermeyi kararlaştırdı. Akademi'nin 18 üyeli edebiyat jürisi, Lessing'i "Kuşkuculuğu, ateşi ve hayal gücüyle, bölünmüş bir uygarlığı derin bir incelemenin hükmü altına alan, kadın deneyiminin destancısı" diye niteledi.
Esas adı Doris May Taylor olan yazar, 22 Ekim 1919 tarihinde İran'ın Kermanşahşehrinde dünyaya geldi. Annesi (hemşire) de, babası (memur) da İngiliz olan Doris, beş yaşındayken ailesi, 1925'te Rodezya'nın güneyindeki (bugünkü Zimbabve) İngiliz kolonisine taşındı. Katolik olmadıkları halde, iyi bir eğitim alması düşüncesiyle Salisbury'de bir katolik kız okuluna devam etti. Rahiplerin sert tavırları nedeniyle okuldan soğudu. Henüz 13 yaşındayken, okuldaki başarısızlığı nedeniyle eğitim hayatı sona erdi.
Evde oturmak zorunda kalınca, kitap okumaya başladı. Birini bitirip diğerine başlıyordu. Bu arada babası ona durmaksızın 1. Dünya Savaşı anılarını anlatıyordu. Adeta hayal dünyasında yaşayan Lessing, annesinin baskısına dayanamayıp 15 yaşında evi terk etti. Annesi gibi hemşirelik yapmaya başladı. Çalıştığı yerdeki yöneticisi de, onun yazarlık yaşamına katkı sağladı. Doris'e okuması için politik ve sosyolojik kitaplar, romanlar verdi.
Sürekli okuyan Doris, bir süre sonra yazmaya başladı. İlk öyküsünü gazete ve dergilere yolladı. Güney Afrika'da yayınlanan bir dergi yayınladı, hatta telif bile ödedi. Bu, Doris'i teşvik etti. Dönemin kadınları ikinci plana attığı, ev hanımlığına zorladığı kültürü reddederek, evliliğe ve çocuk sahibi olmaya karşı çıkıyordu. Ama buna rağmen, 19 yaşında bir çiftçiye aşık olup evlendi; iki de çocuk yaptı. Kısa sürede hata yaptığı anladı; 10 yıl sonra oğlunu alarak kocasını terk etti.
Ancak yaklaşık 1 yıl sonra Komünist Partisi üyelerinden Gottfried Lessing ile evlendi. 6 yıl sonra 1949'da boşandılar.
İlk romanı da aynı yıl, İngiltere'de yayınlandı. The Grass is Singing (Türkü Söylüyor Otlar) adlı roman, diğer pekçok romanı gibi Güney Rodezya'da geçiyordu. (Baskı altına alınan cinselliğinden rahatsız olan beyaz bir kadın siyah uşağıyla aralarındaki alışılmış mesafeyi kapatır; ama erkeğin gururunu zedelediği için öldürülür.)
African Stories or This was The Old Chiefs Country (Afrika Öyküleri ya da Burası Yaşlı Şefin Ülkesiydi, 1951) adlı öykü kitabı yayınlandığında ise, artık yazarak yaşayabilecek kadar kazanıyordu. 1956 yılında da Güney Rodezya ve Güney Afrika'da 'istenmeyen kişi' ilan edilse de, ırkçılık temaları ve Afrika kitaplarında hem oldu.
Türkü Söylüyor Otlar, Terörist, Evlilikler, Evlenmeyen Adamın Hikayesi, Altın Defter, İç Dünyam, Gene Aşk, İçinde Yaşamayı Seçtiğimiz Hapishaneler, Mara ile Dann, Siyah Madonna kitaplarından birkaçı.
Feminizmle, mistisizmle, kozmik fanteziyle ilgilenen Lessing, bunları romanlarına da yansıttı ve giderek yüzyılın en iyi yazarları arasına girdi. İngiltere'nin eski Başbakanı Tony Blair, onu Kraliçe'nin asil ilan edeceği kişiler listesine eklemişti. Lessing'in ise buna tepkisi sert oldu ve asalet ünvanını reddetti.
Londra'da mütevazı bir hayat sürdüren Doris Lessing, 88 yaşında. Her sabah beşte kalkıyor, yürüyüşlere çıkıyor, parklarda kuşları besliyor ve saat dokuzda yazmak için masasının başına oturuyor.
Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan 11. kadın yazar olan Lessing'in birçok kitabı Türkçe'ye çevrilmiştir. Lessing'in Türkçe'ye çevrilen kitaplarından bazıları şöyle:
Kedilere Dair, Türkü Söylüyor Otlar, İçinde Yaşamayı Seçtiğimiz Hapishaneler, Mara ile Dann, 8. Gezegen Argostaki Kanopus Arşivleri 4, Sirius Deneyleri Argostaki Kanopus Arşivleri 3, Altın Defter, Evlilikler Argostaki Kanopus Arşivleri 2, Şikasta Argostaki Kanopus Arşivleri 1, Gene Aşk, Terörist, Cehenneme İniş İçin Açıklama, Beşinci Çocuk, Siyah Madonna, Evlenmeyen Adamın Hikayesi.
Nobel Edebiyat Ödülünü Kazanan Son 10 Yazar
2006: Orhan Pamuk (Türkiye)
2005: Harold Pinter (İngiltere)
2004: Elfriede Jelinek (Avusturya)
2003: John Maxwell Coetzee (Güney Afrika)
2002: İmre Kertesz (Macaristan)
2001: V.S. Naipaul (İngiltere)
2000: Gao Şingcian (Çin)
1999: Günter Grass (Almanya)
1998: Jose Saramago (Portekiz)
1997: Dario Fo (İtalya)
Yazdır | 11.10.2007, 13:17:00
|
|
|
Haberler
Yukarı çık