AİHM'in gündeminde Aleviler var

Alevi inancını benimseyen Hasan Zengin, AİHM'e 2004 yılında yaptığı başvuruda, Türkiye'nin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin din ve vicdan özgürlüğüyle ilgili 9. maddesini ve eğitim hakkıyla ilgili 1. protokolün 2. maddesinin ihlal ettiği görüşünü savunmuştu.

AİHM'de 2 saat süren duruşmada 7 yargıçlı mahkeme heyeti, tarafların görüşlerini dinledi. Davacı Hasan Zengin ve kızı Eylem Zengin adına avukatları Kazım Genç, Türkçe konuşarak savunma yaptı.

Aynı zamanda Pir Sultan Abdal Dernekleri Federasyonu başkanı olan Kazım Genç, Türkiye'de din derslerinin anayasal zorunluluk altında bulunmasının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine aykırı olduğunu savundu. Zorunlu din derslerinin, 12 Eylül döneminde askeri yönetim tarafından tarikatların desteğini almak için getirildiğini aktardı.

Genç, devlet politikasının tek dine dayalı olduğunu ve din eğitiminin laiklik ilkesiyle bağdaşmadığını dile getirdi. Devletin, laik olduğunu söylemesine rağmen, kendisiyle çeliştiğini ve dini inançlar arasında ayrımcılık yaptığını savunan Kazım Genç, bu ayrımcılığa örnek olarak 'Başbakan Erdoğan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı'yken Karacaahmet'teki cemevini yıktırdı' dedi.

Genç, Diyanet İşleri Başkanlığı'nı, Alevilik'i bir tür sapkınlık olarak görmekle de suçladı. Türkiye'de okutulan din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde Alevilik ile ilgili hemen hiçbir şey öğretilmemesinden yakındı.

Ayrıca, laik bir ülkede nüfus cüzdanlarında din hanesinin bulunmaması gerektiğini anlattı ve bu konuda AİHM gündemine yeni bir dava daha taşımaya hazırlandıklarını duyurdu.

Kazım Genç son olarak, laik bir ülke olan Türkiye'nin Fransız modelini benimseyerek din derslerini zorunlu olmaktan çıkarmasını istediklerini bildirdi. Davaya bakan AİHM dairesinin başkanlık görevi de mahkemenin Fransız yargıcı tarafından yürütülüyor.

Kazım Genç, bu öneriye alternatif olarak, Almanya'nın Berlin eyaletindeki örnekten esinlenilebileceğini söyledi. Bu eyaletin yöneticileri Alevi toplumunun temsilcileriyle beraber müfredat hazırlayıp isteyen ailelerin çocuklarına ders veriyorlar.

Ankara, savunacak temel bulamadı

Türk hükümeti adına İngilizce olarak yapılan savunma ise oldukça silikti. Bu savunmada, laiklik ilkesine vurgu yapılmakla birlikte, devletin eğitim hakkını düzenleme yükümlülüğü olduğu belirtildi. Aleviler ve Sünniler arasında ayrımcılık yapılmadığı tezi işlendi. Derslerin din dersi değil, din ve ahlak konusunda genel kültür dersi olduğu vurgulandı.

Hükümet avukatı Alevilik'in felsefi karakterli yanı nedeniyle 9'uncu sınıftan itibaren okutulduğunu söyledi; ancak davacı avukatları bunun doğru olmadığını iddia ettiler. Mahkeme Başkanı, bu görüş ayrılığı nedeniyle 9. sınıf kitaplarının bir kopyasının 2 hafta içinde Strasbourg'a gönderilmesini istedi.

Bu arada mahkeme heyetindeki Portekizli ve Litvanyalı yargıçlar Türk avukatlara, ' teist aile ve çocukların durumu ne olacak ? Din kültürü dersi almak zorundalar mı ?' şeklinde bir soru yönelttiler. Türk hükümetinin avukatı bu soruya, 'Henüz bu konuda ateist bir aileden talep gelmedi. Geldiğinde değerlendirilecektir' yanıtını verdi.

Mahkemede kulislerindeki hava davanın Ankara aleyhinde sonuçlanması olasılığının yüksek olduğunu gösteriyor. Buna karşılık mahkemenin taraflar arasında dostane çözüm yolu aramakta olduğu ve bu amaçla taraflardan görüş talep ettiği de belirtiliyor. Dostane çözüme varılamaz ve dava Ankara aleyhinde sonuçlanırsa, kendisini mağdur gören tüm Alevi inançlı Türk vatandaşlarına, AİHM yolu açılmış olacak.

Türkiye açısından olağanüstü öneme sahip olan ve Avrupa kurumları tarafından da yakından takip edilen bu davanın kararının yıl sonundan önce açıklanması beklenmiyor.

Yazdır