TİHV: Newrozda yaşanan olaylar devletin eseri

Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV), Van, Yüksekova ve Hakkâri’de 22, 23 ve 24 Mart 2008 tarihlerindeki Newroz kutlamaları ve sonrasında yaşanan olaylarla ilgili inceleme ve değerlendirme raporunu yayınladı.

Bu yıl ki Newroz kutlamalarında Kürt illerinde yaşanan olaylar üzerine TİHV Yönetim Kurulu üyesi Coşkun Üsterci'nin başkanlığında, Dr. Alp Ayan (TİHV İzmir Temsilciliği Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi Sorumlusu, Psikiyatri Uzmanı), Dr. Mehmet Antmen (TİHV Adana Temsilciliği Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi Sorumlusu) ve Av. Hülya Üçpınar’dan (TİHV İşkenceyi Önleme Projesi Koordinatörü) oluşan uzman heyetinin incelemelerinin sonucu olan 'Newroz İnceleme ve Değerlendirme Raporu', bugün yapılan basın toplantısıyla kamuoyuna açıklandı.

TİHV Genel Merkezi'nde yapılan basın açıklamasında konuşan TİHV Genel Başkanı Yavuz Önen, Güneydoğu Anadolu'da yaşayan Kürt vatandaşlarının fiziki ve ruhsal işkenceye daha yoğun şekilde maruz kaldığını belirtti.

Van, Hakkari ve Yüksekova'daki gösterilere katılan veya katılmayan herkesin devlet terörüne maruz kaldığını dile getiren Önen, işkencenin devlet eliyle özel eğitilmiş polis birimleri tarafından yaygınlaştırıldığını ve toplum içinde sıradanlaştırdığını kaydetti.

Yaşanan şiddet ve kayıt dışı işkencelerin destekleyici bir diğer unsurunun da Avrupa Birliği (AB) olduğunu vurgulayan Önen, "İşkence bu kadar açık seçik sokağa çıkarken, kayıt dışı işkence ve şiddet olayları yaşanırken, Avrupa Birliği, ilerleme raporlarında bunları görmezden gelerek iki yüzlülük yapıyor. Türkiye'nin dört bir yanına yansıyan işkence görüntüleri vahşet düzeyine ulaşmıştır. En kötüsü de işkence yapanlara hiç bir yaptırım uygulanmıyor hatta teşhis edilemiyorlar. Başbakanlık dahil tüm yetkili kurumların teşvik ettiği bu uygulamaları siyasi bir karardır. İşkenceci polisleri korumaları ve savunmalarından bunu görüyoruz" diye konuştu.

Devlet olayları hazırladı

TİHV heyetinin incelemeleri sonucunda vardığı sonuçlar kısaca şöyle:

Resmi makamlar kutlamaları dolaylı olarak yasakladı: Kutlamalara 48 saat kalana dek, resmi makamlar tertip komitelerinin farklı illerde farklı günlerde planladığı kutlamaların sadece 21 Mart'ta yapılabileceğine dair görüş açıklamadı. Bu kadar kısa süre kala kutlamaların yeniden planlanmasının talep edilmesi, dolaylı olarak yasaklama olarak değerlendirilebilir.
Resmi makamlar, kutlama gününü değiştirmek suretiyle yasaklamanın sonuçlarını da hazırladı: Kutlamalardan önce diğer illerden bölgeye takviye güç getirildi. Kutlamaların makul bir gerekçe olmaksızın 21 Mart’a çekilmesiyle, öncesinde resmi makamlar tarafından yapılan hazırlık ve önlemler de hesaba katıldığında, adeta “yasadışı” gösteri ortamının yaratıldığı kuşkusu oluşuyor.
“Düşünce ve ifade özgürlüğü” ile “toplanma ve gösteri özgürlüğü” ihlal edildi.
Güvenlik güçleri aşırı/orantısız güç kullandı: Mağdurların, tanıkların anlatımları, basında yer alan görüntüler, fiziksel ve ruhsal tetkik sonuçları bunu gösteriyor. Bunun sonucu olarak başta yaşam hakkı olmak üzere işkence yasağı, konut dokunulmazlığı, mülkiyet hakkı, ayrımcılık ve basın özgürlüğü ihlalleri yaşandı.
Maruz kaldıkları travmanın güçlü ve ilk şok edici etkisinden henüz kurtulamamış olan mağdurlar derin bir kaygı ve güven sorunu yaşıyor.
Resmi makamlar, hekimleri tıp mesleğinin etik ilkelerine, uluslararası standartlara, Sağlık, Adalet ve İçişleri Bakanlıklarının genelgelerine aykırı davranmaya yöneltti: Mağdur ve tanık anlatımlarına göre, Hakkari’de gözaltında alınan kişi sayısının fazla olduğu gerekçesiyle gözaltı prosedürü gereği yapılması zorunlu olan tıbbi kontroller için kişiler hastanelere götürülmedi; aksine doktorlar gözaltı birimlerine getirildi.
Resmi makamların güvenlik güçlerinin olaylardaki rol ve sorumluluğuna yaklaşımı kaygı verici: Hakkari Cumhuriyet Savcılığı, C.E. adlı çocuğa yönelik işkence ve kötü muamelede bulunan görevliler hakkında takipsizlik kararı verdi.

Kaynak: ANF ve BİA

Yazdır