Nepal'de cumhuriyet ilan edildi

Dün Nepal’de çoğunluğun maocularda olduğu Kurucu Meclis, ilk oturumunda 239 yıldır devam eden monarşi yönetimi resmen sona erdirerek Cumhuriyet ilan etti.

Geçen ayki seçimlerde zafer kazanan Maocuların çoğunlukta olduğu Kurucu Meclis'in başkent Katmandu'daki ilk oturumunda çıkan karar sonrası sokaklara dökülen halk kararı kutladı.

Dünkü oylamada yalnızca dört üye krallığın sona erdirilmesine karşı çıktı. Meclisin bildirgesinde "Kraliyet imtiyazları kendiliğinden sona erecektir" deniyor; Kral Gyanendra'nın ana sarayını iki hafta içinde boşaltması ve sarayın müzeye dönüştürülmesi hükümleri yer alıyor. Meclis'te yapılan açıklamada, 29 Mayıs'ın bundan sonra Nepal'de "Cumhuriyet Günü" olarak kutlanacağı belirtildi.

Oylama, meclisi oluşturan partiler arasında devlet başkanı ve başbakan arasındaki görev dağılımı konusunda yaşanan farklılıklar nedeniyle planlanandan 12 saat sonra yapıldı. Hükümeti kurma çalışmalarını sürdüren Nepal Komünist Partisi (Maoist) lideri Praçanda, "Bu Nepal halkının 1950'lerden beri verdiği ve uğruna binlerce kişinin şehit olduğu mücadelenin zafer kazandığı tarihi bir gün" diye konuştu.

Geçici hükümet, başkent Katmandu'da son birkaç günde radikal Hindular tarafından düzenlenen bombalı saldırılar nedeniyle olası şiddet eylemlerine karşı güvenlik önlemleri arttırdı. Buna karşın başkentte ufak çaplı iki bombalı saldırının meydana geldiği, ancak ölen ye da yaralanan olmadığı bildirildi.

Nepal'in Monarşi tarihi

Bölgesel bir yöneticinin 1769'da Katmandu'yu ele geçirip Nepal'i birleştirerek monarşiyi oluşturdu. 1951 yılında meşruti monarşiye geçilen Nepal'de 1962 yılında yeni anayasa ilan edildi. 2 Mayıs 1980'de ise partisiz yönetim kabul edildi.

1990'da Kral Birendra Bir Bihram Şah Deva iktidar tekelini gevşetti. 19 Nisan 1990'da başbakanlığa Krişna Prasat Bhattanai'nin getirilmesiyle otuz yıldır ilk kez bağımsız bir hükümet kuruldu. 1990 baharında çok partili sisteme geçilerek Nisan 1991'de seçimler yapıldı, ilk demokratik hükümet Mayıs 1991'de göreve başladı.

1 Şubat 2005 tarihinde Kral Gyanendra, yönetime zorla el koydu ve olağanüstü hal ilan etti. Ancak başkent Katmandu'da 19 gün süren kanlı gösterilerden sonra kral, 24 Nisan 2006'da yetkilerinden vazgeçti ve feshedilen parlamentonun yeniden açılmasını kabul etti.

Maocularla, geçici hükümeti oluşturan 7 parti arasında 21 Kasım 2006'da iktidarın paylaşımını öngören tarihi bir barış anlaşması imzalandı ve Şubat 1996'dan bu yana 13 bin kişinin ölümüne yol açan iç savaş sona erdi.

Nepal hükümeti, 24 Temmuz 2007'de Kral Gyanendra ve ailesinin yaşadığı Katmandu'daki kraliyet sarayını kamulaştırarak, monarşinin tamamen kaldırılması yönünde bir adım daha attı. Nepal geçici meclisi ise, 28 Aralık 2007'de yaptığı oylamada, monarşiyi feshetti. Ocak 2008'de geçici meclis Nepal'i resmen laik bir devlet olarak ilan etti ve kralın portreleri bütün resmi dairelerden kaldırıldı. Ordunun ve diğer resmi kurumların isminden "Krallık" ibaresi çıkarıldı, Kral Gyanendra'yı öven eski milli marş yerine kabul edilen yeni milli marş 3 Temmuz 2007'de halka duyuruldu.

Hinduizmin hala güçlü olduğu Nepal'de kral, Hindu koruma tanrısı Vişnu'nun yeryüzüne geri dönmüş hali olarak görülüyor. Ancak iktidara zorla el koyan Kral Gyanendra, Nepal halkı arasında sevilmiyor.

Yeni Nepal Cumhuriyeti

Nepal'de yıllardır monarşiye karşı silahlı mücadele veren Maocuların hükümeti kurmasıyla, Hindu geleneklere bağlı ülkede büyük değişim yaşanması bekleniyor. Yeni Nepal'in, etnik gruplarla hükümet arasında varılan anlaşma gereği federal bir yapıda olacağı belirtiliyor. Nepal İçişleri Bakanı Krişna Sitaula, yaklaşık bir aydır süren müzakerelerin ardından tarafların sekiz maddelik anlaşmaya imza attığını söyledi.

Bakan Sitaula, anlaşmanın özerk bölgeler oluşturulmasını içerdiğini söylemiş, ancak ayrıntıların 10 Nisanda kurucu meclisin seçilmesinden sonra belirleneceğini açıklamıştı.

Etnik gruplar, mecliste sandalyelerin yüzde 30'unun kendilerine ayrılmasını, ordu ve kamu işyerlerinde nüfuslarına oranla iş verilmesini istiyor.

Halen 20 bin silahlı gerillası bulunan ve silahlı mücadeleyi tam olarak sona erdirmeyen Maocuların, özellikle yıllarca mücadele ettiği orduyla arasında gerilim yaşanabileceği belirtiliyor.

Yazdır

Yazdır | kEditor | 29.05.2008, 09:38:00

Yorum yaz

Yorum gönderme yetkiniz yok

İlgili haberler

Maoistler hükümeti kurmaya karar verdi

Paramananda Jha, Nepal'in ilk başbakanı

Eski idam mahkumu Cumhurbaşkanı oluyor

Nepal'deki seçimlerde Maocular önde

Nepal'de gerillalar mecliste

Nepal'de barış görüşmeleri anlaşmayla sonuçlandı