AİHM'den Türkiye'ye ceza yağdı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Türkiye'yi 14 davadan toplam 187 bin 850 Euro ceza ödemeye mahkûm etti.

AİHM, işkence, mahkeme bağımsızlığının ihlali, örgüt üyeliği ile suçlama, yargısız infazdan açılan davaların tamamında Türkiye suçlu buldu. AİHM, bu kararının neticesinde Türkiye'yi tazminat ve masraflar için toplam 187 bin 850 Euro ceza ödemeye mahkum etti.

AİHM, İnsan Hakları Derneği İstanbul şubesi eski yöneticisi avukat Oya Ataman tarafından açılan davada, İHD'nin 2000 yılında F-tipi cezaevlerini protesto amacıyla İstanbul'da düzenlediği gösteriye polisin saldırdığını ve davacının örgütlenme hakkının ihlal edildiğini bildirdi.

AİHM kararında, gösteri izinsiz yapılmış dahi olsa, göstericilerin kamu düzeni açısından tehdit oluşturduklarına dair hiçbir bulgunun bulunmadığı ve göstericilerin şiddete başvurmadıklarını kaydetti. Kararda, bu tür barışçıl gösterilerde kamu güçlerinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'yle güvence altına alınmış örgütlenme ve toplantı özgürlüğünü dikkate almaları gerektiği vurgulanıyor. Türkiye'de bu davada Ataman'a 1000 Euro mahkeme masrafı ödemekle cezalandırıldı.

Mahkeme bir başka davada, Fazıl Ahmet Tamer adlı davacının 2000 yılında tutukluyken F-tip cezaevleri hakkında yazdığı bir mektubu Radikal gazetesine göndermesinin engellenmesini de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin özel yaşama saygıyla ilgili 8'inci maddesine aykırı buldu.

AİHM, davacının mektubunun sansür edilmesini demokratik bir toplumda gereksiz bir uygulama olarak niteledi. Mahkeme bu davada Ankara'yı davacıya 2 bin Euro manevi tazminat, 1500 Euro da mahkeme masrafı ödemekle cezalandırdı.

Emirhan Yıldız, Mahkeme davacı Selvi Dönmez, Leyla Lüle ve Meral Şahin davasında Türkiye insanlık dışı muamelenin yasaklanması (madde 3) maddesini ihlal etmekten mahkum edildi. Buna göre Türkiye'yi dostane çözüm kapsamında Selvi Dönmez ve Leyla Lüle'ye 10 000, Meral Şahin'e ise 7 000 euro manevi tazminat ile 1285 euro mahkeme masraflarını ödemeye mahkum etti.

AİHM, Osman Akagün davasında mülkün korunması ve makul sürede adil yargılanma hakkını düzenleyen AİHS'nin 1. protokolünün 1. maddesinin ihlal edildiği görüşüne vardı, başvuruyu yapana 31 bin 500 euro ödenmesini kararlaştırdı.

Şemsettin Baştımar, Şükrü Demirtaş, Ali Şahindal, Kenan Aygören ve Tekin Gencer davasında Türkiye güvenlik ve özgürlük hakkını düzenleyen 5'inci maddeyi ihlal ettiği kararını verdi. Davacıla 1996 yılında ''PKK'ye karşı düzenlenen bir operasyon'' sırasında tutuklanmış ve Baştımar, ,2001 yılında 12 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırılmıştı. Mahkeme Demirtaş'a 3500 euro ve diğer davacıların her birine 4 bin euro manevi tazminat ile 1500 euro mahkeme masraflarını ödenmesine hükmetti.

AİHM, 22 Şubat 1997 yılında MLKP/l'ye yapılan bir operasyon çerçevesinde gözaltına alınana işkenceye maruz kalan Asiye Güzel-Zeybek davasında Türkiye'yi 13'üncü maddeyi ihlal ettiğine karar verdi. Güzel-Zeybek 2002 yılında ''yasadışı silahlı örgüt yöneticisi'' olmaktan 12 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırılmıştı. Mahkeme Türkiye'yi bu davada 5 bin euro manevi ve 3 bin euro mahkeme masraflarını ödemeye mahkum etti.

11 Ağustos 1995 yılında TKP/ML-TIKKO üyesi olduğu gerekçesiyle tutuklanan Hıdır Durmaz davasında makul bir sürede adil yargılanma hakkını düzenleyen maddeyi ihlal etmekten Türkiye mahkum edildi. AİHM, Türkiye'ye 1000 (bin) euro mahkeme masraflarını ödeme cezası verdi.

AİHM, 1999 yılında PKK lehine propaganda yaptığı gerekçesiyle hakkında suç duyurusunda bulunulan ve 25 Temmuz 200 yılında, hiç duruşmaya çıkarılmadan mahkum edilen Bayram Kalem davasında Türkiye'yi adil yargılanma hakkını ihlalden mahkum etti. Türkiye'ye bu davada Kalem'e 6 000 euro manevi ve 2 000 euro mahkeme masraflarını ödeme cezası verildi.

Resul Sadak, Nihat Osal, Mehmet Çakar, Rüstem Bayar, Tahir Kutlu, Cengiz Balık, İzzet Belge, Abdurrezak İnan, Mehmet Temelkuran, Mehmet Nezir Ayan, Yakup Uyar ve Erdal Güler'in başvurusunu inceleyen AİHM, AİHS'nin 5. maddesinin 3. fıkrasının ihlal edildiğine hükmetti. Türkiye 1800 euro manevi ve 1000 euro mahkeme masraflarını ödemeye mahkum oldu. Davacılar, Güler hariç 23 Eylül 2000'de Hadep'in Batman'daki kongresi sırasında gözaltına alınmıştı. Güler ise 27 Eylül 2000'de gözaltına alınmıştı.

Diyarbakırlı Hayrettin Sar, Feyzullah Sar ve Mahmut Öztekin davasında Türkiye özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen 5'inci madde 3'üncü fıkradan mahkum edildi. Her üç davacı PKK'ye karşı operasyonda gözaltına alınmıştı: Hayrettin ve Feysuzllah Sar 10 Mayıs 2001'de, Mahmut Öztekin ise 12 Mayıs 2001'de. AİHM, bu davada Türkiye'yi, Feyzullah Sar ve Hayrettin Sar'ın her birine 1500 euro manevi tazminat ve 1500 euro mahkeme masraflarını ödeme cezasına çarptırdı.

Mehmet Salih Yazıcı'nın yaptığı başvuruda, AİHS'nin 3 ve 13. maddelerinin ihlal edildiği görüşüne varan AİHM, 10 000 manevi ve 4 000 mahkeme masraflarının ödenmesini kararlaştırdı.

Zekai Tanyar ve Ali Cengiz Küçükergin yaptığı başvuruda, AİHS'nin adil yargılanmayla ilgili 6. maddesinin ihlal edildiğine karar veren AİHM, bu davayla ilgili para cezasına gerek görmedi. Ancak 1500 euro mahkeme masraflarını ödenmesine karar verdi.

Soyadları Aslan, Şancı, Borok olarak verilen üç kişinin yaptığı başvuruda ise AİHM, AİHS'nin adil yargılanma hakkıyla ilgili 6. maddesinin ihlal edildiği görüşüne vardı. Ancak para cezasına gerek görmedi. Yine soyadları Topkaya ve Yener olan iki kişinin yakınlarıyla yaptığı ortak iki başvuruda da AİHS'nin 1. protokolünün 1. maddesinin ihlal edildiğine hükmedildi. Türkiye, bu iki davadan 50265 euro ödeyecek.

Yazdır