Göç Kılavuzu Hükümete sunuldu

Bosna Hersek ve Kosova'daki savaş sonrası rehabilitasyon politikaları dikkate alınarak hazırlanan 'Göç Kılavuzu' hükümet başta olmak üzere, STK ve insan hakları savunucusuna sunuldu.

Zorunlu göçe maruz kalan onbinlerce göçzedenin hakları için gerekli adımların atılması için hazırlanan çalışma, AB desteğiyle Toplum ve Hukuk Araştırmaları (TOHAV), Diyarbakır Barosu, Minority Rights Group International (MRG) ve Mezopotamya Kültür ve Dayanışma Derneği (MEZODER) işbirliğiyle yürütüldü.

Çalışmanın temel amacı, Türkiye'de yerinden edilme olgusu ile ilgili sorunları ana hatlarıyla belirleyerek, devletin yükümlülüklerini hatırlatmak. Kürt illerinde 1990'lı yıllarda artan şiddet ortamı nedeniyle yerlerinden göç edilenler için şu ana kadar yeterli somut adımlar atılmayan bu sorun, AB'nin Türkiye ile ilgili hazırladığı çeşitli raporlarda da yer almıştı.

'Göç Kılavuzu'nda, Türkiye'de göç sorunun oluşturan nedenler, göç mağdurlarının yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri yer alıyor. Kılavuzda, Bosna Hersek ve Kosova'da yaşanan yerinden edilme olgusu ve çözümlerinden örnekler veriliyor. Bu örneklerden yola çıkılarak, Türkiye'de sorunun çözümü için bir dizi öneri sunulurken, hükümete 2007 yılının başından itibaren harekete geçilmesi gerektiği hatırlatılıyor.

Göç Kılavuzu'nda yer alan bazı öneriler

Bosna Hersek ve Kosova örnekleri dikkate alınarak, sorunun ancak çatışmalar tamamen bitince çözüleceği belirtilen kılavuzda, şu önerilere yer veriliyor:

Bosna Hersek'te olduğu gibi devlet ve sivil toplum kuruluşları işbirliği içinde uluslararası kurumlarla hareket ederek, somut adımlar atılmalı.
İçişleri Bakanlığı kendi içinde zorunlu göç konusuyla ilgili birim oluşturmalı.
Devlet zorunlu göç konusunda uzmanlaşmış kurumlarla işbirliği içine girmeli. Bu sorunu yaşayan ülkelerdeki sisteme benzer bir yapı oluşturularak, göç mağdurlarının tazminatları karşılanmalı.
Sorunun adı 'yerinden edinme' olarak tanımlanmalı.
STK'lar başta olmak üzere bakanlık içindeki komisyonlara zorunlu göç konusu hakkında yeterli bilgi verilmeli.
Konuyla ilgili politikalar ve eylem planları belirlenirken, mutlaka göç mağdurlarının da görüşüne başvurulmalı.
Yerinden edilenlerin hakları bir kanunla tanımlanmalı.
Koruculuk sistemi derhal son bulmalı.
Kara mayınları haritası yetkili merciilere gönderilmeli ve ilgili tüm çevrelere bu konuda eğitim verilmeli.
Yayla yasağı uygulaması olmamalı. Tarım ve hayvancılık yapanların güvenliği sağlanmalı.
Köyünden göç ettirilenlerin zararı karşılanmalı ve yeniden yerlerine gönderilmeli. Bununla ilgili muhtarlıklar ve barolara bilgilendirme formları bırakılmalı.
Bosna Hersek'teki gibi göç mağdurlarının geri dönecekleri yerlerinin tadilatı ve yaşanılabilir imkanları sağlanmalı. Yerleşime uygun olmayan yerlerde yaşam alanına dönüştürülmeli.
Köylerine geri dönmek istemeyenlerin şehir yaşantısına adaptesi sağlanmalı.
5233 sayılı yasadan yaralanmak için başvuru süresi uzatılmalı ve 1987 yılından önce gerçekleşen mağduriyetler ve manevi tazminat da yasa kapsamına alınmalı.