Matematiğin en büyük sırlarından biri olan E8 çözüldü

ABD'li ve Avrupalı araştırmacılar, dört yıllık çalışma sonucu, 19'uncu yüzyılda bulunan, en karmaşık matematiksel yapılardan sayılan E8 adlı yapının gizemini çözdü. Sonuç, bilim dünyası tarafından önemli bir gelişme olarak değerlendirildi.

E8 olarak adlandırılan matematiksel yapının çözüldüğünü ABD'nin Kaliforniya eyaletinde Palo Alto'daki Amerika Matematikçiler Enstitüsü (AIM) duyurdu. AIM bilim komitesi başkanı ve Princeton Üniversitesi matematik profesörü Peter Sarnak, bu çözümün temel matematiği ilerletmenin yanısıra daha zor problemleri çözmede bilgisayar hesaplarını kolaylaştırmak için önemli bir bulgu olduğunu söyledi.

Sarnak yaptığı yazılı açıklamada, "E8 olarak adlandırılan bu yapıyı çözmek önümüzdeki birkaç yılda ancak keşfedilebilecek matematik ve fiziğe de çok iyi uygulanabilecek" dedi.

E8'in sırrının anlaşılmasıyla, cebir, geometri, sayı kuramları, fizik ve kimya alanında ilerleme kaydedileceğini belirten Sarnak, E8'in 'şifresinin çözülmesinin' gelecek nesillerin matematik ve fizikçileri için çok büyük imkanlar sağlayacağını söyledi.

Dört yıl boyunca süren araştırmaları yürüten ekibin başında bulunan, Maryland Üniversitesi Matematik Profesörü Jeffrey Adams da ''100 yıldan uzun zaman önce bulunan E8'i, bugüne kadar kimsenin anlayamayacağını sanıyorduk'' dedi.

Bilimadamları, E8'in gizeminin çözülmesini sağlamak için yapılan tüm hesaplamaların kağıda yazılması halinde, bu kağıtların Manhattan büyüklüğünde bir bölgenin yüzölçümüne denk geleceğini söyledi.

Bilimadamları, sırrı çözmek için yeni matematik tekniklerinden ve bilgisayarların sadece birkaç yıl önce geliştirilen hesaplama kapasitesinden faydalandıklarını belirtti. E8'in şifresinin çözülmesi için bilgisayarda yapılan hesaplamaların 60 gigabyte yer kapladığı kaydedildi.

Almanya'daki Potsdam'da Albert Einstein Enstitüsü Müdürü Herman Nicolai, ''E8'in anlaşılması sadece saf matematikte bir ilerleme değildir, aynı zamanda birlik teorisi peşindeki fizikçilere de yardım edebilecek'' dedi.

E8 matematik yapısının gizemli çözümünün tanıtımı bu akşam saat 18.00'de Massachusetts Institute of Technology'de yapılacak. E8 projesinde dünya genelinde 18 araştırmacı yer aldı. Sponsorluğunu ise AIM ve Amerikan Ulusal Bilimler Akademisi yaptı. Araştırmanın merkezinde 7 matematikçi bulunuyor. Bunlarda 5'i Amerikalı, 2'si Fransız.

1842'de doğan Norveçli matematikçi Sophus Lie, cebirsel değişmezler ve diferansiyel denklemler kuramlarına önemli katkılarda bulunmuştu. Lie, 1899'da 57 yaşında öldü.

Yazdır

Yazdır | kEditor | 19.03.2007, 13:25:00

Yorum yaz

Yorum gönderme yetkiniz yok