Elif Şafak beraat etti

Son kitabı 'Baba ve Piç'te Türklüğü ve Cumhuriyeti aşağıladığı öne sürülen ve TCK'nın 301. maddesi uyarınca 6 aydan 3 yıla kadar hapsi istenen Yazar Elif Şafak beraat etti.

Beyoğlu 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nde bugün görülen duruşmaya sanık Elif Şafak katılmadığı için müşteki avukat Kemal erinçsiz'de katılmadı. Duruşmada sanık avukatı Fikret İlkiz ve müşteki avukatlar hazır bulundu. Öte yandan AB Karma Parlamentosu eşbaşkanı Joost Lagendijk, Uluslararası PEN Yazarlar Birliği'nden bir grup, Şafak'ın eşi Eyüp Can Sağlık, Şair Murathan Mungan ve Oral Çalışlar'ında aralarında bulunduğu bir grup duruşmaya gözlemci olarak katıldılar. Aralarında yabancı gazetecilerin de bulunduğu bir basın ordusu da, gelişmeleri takip etmek üzere erken saatlerde adliyeye geldi.

AB'den temsilcilerinin orda bulunmasının yargıyı etki altında bırakacağını öne süren müşteki avukatlar, yabancı gözlemcilerin dışarı çıkarılmasını talep etti. Cumhuriyet Savcısı Mehmet Akıllı, yabancı gözlemcilerin duruşmayı izlemelerinde bir sakınca olmadığını söyledi. Mahkeme heyeti de savcının beyanını kabul etti. Yabancı gözlemcilerin orda bulunmalarıyla yargıya baskı yapıldığı ve bu nedenle objektif hareket edilemediğinden reddi hakim talebinde bulunan Müşteki avukatı Ahmet Ülger'in talebi yasaya uygun olmadığından red edildi.

Savcı Ahmet Akıllı, delilerin tamamen toplandığını belirterek esas hakkındaki mütaalasını sundu. Savcı, mütaalasında kitapta geçen ifadelerin düşünce ve ifade özgürlüğü çerçevesinde getirilen yasal düzenlemeler kapsamında kaldığı ve sanığın Türklüğü, hakaret ve aşağılamak kastıyla hareket ettiğine dair cezalandırılmasna yeterli delilin bulunmadığından Şafak'ın beraatına karar verilmesini talep etti. Hakim İrfan Adil Uncu 'Baba ve Piç' adlı eserle ilgili olarak, daha önce Cumhuriyet Savcılığınca verilen takipsizlik kararındaki gerekçeler ile esas hakkındaki mütalaasını sunan Cumhuriyet Savcısının gerekçeleri uyarınca, kitabın bütün halinde incelendiğinde iddianamede belirtilen suç unsurlarının oluşmadığı gibi yeterli delil de bulunmadığını kaydetti. Hakim Uncu, bu nedenlerle Elif Şafak'ın beraatine karar verildiğini açıkladı.

Lagendijk protesto edildi

Geniş güvenlik önlemleri altında görülen duruşma sırasında Kemal Kerinçsiz ve avukatları, Türkiye-AB Karma Parlamento Komisyonu Eş Başkanı Joost Lagendijk'in duruşma salonundan çıkmasını istedi. Lagendijk'in duruşma salonundan çıkmaması üzerine Kerinçsiz ve avukatları davadan çekildiklerini açıkladı. Adliye önünde konuşan Avukat Hanefi Altaş, "Savcı, mütalaasını hiç bir delil toplamadan verdi. Elif Şafak beraat edecek. Bu şimdiden belli, gözüküyor. Biz de Lagendijk'in duruşma salonundan çıkarılmasını talep ettik. Dışarıya çıkmadılar. Biz de toplu halde durumu prtoseto için dışarıya çıktık. Vatan hainleri içeride, vatan dostları ise dışarıda" dedi.

Bu arada Elif Şafak'a destek için adliye önünde toplanan bir grup, Kerinçsiz ve avukatlara 'şov yapmayın' diyerek tepki gösterdi. Bunun üzerine iki grup arasında arbede yaşandı. Zaman zaman yumruklaşmalara varan arbede, polisin araya girmesiyle sona erdi. Bu sırada dava sonuçlandı. Arbede sonucu İnsan Hakları Derneği İstanbul Şubesi'nden Şaban Dayanan gözaltına alındı. Sloganlar atan Şafak destekçilerinin arasından zorlukla çıkarılan diğer grup, adliye dışında uzun süre bekledi. 'PKK militanları burdan çıkmadan gitmeyeceğiz, avukata dayak attılar' şeklinde tepkilerini dile getiren grup adliyeden uzaklaştırıldı. Daha sonra adliyeden çıkarılan Şafak destekçileri kararı sevindirici bulduklarını söylediler.

Şafak: Görüntülere çok üzüldüm

Kararı TV'den takip eden Elif Şafak, karara çok sevindiğini söyledi. Şafak, sadece mahkeme dışındaki görüntülere çok üzüldüğünü belirterek şunları dile getirdi: "Bu tür görüntüleri daha önce de yaşadık. Dışarda sözlü ve ilk fırsatta da fiziksel şiddete başvuran bir grup vardı. Ben bundan çok kaygı duyuyorum. Bunun etrafında halelenen bir linç kültürü var. Bundan çok kaygı duyuyorum. Türkiye de tehlikeli bir şey gelişmeye başladı. Bizim gibi düşünmeyen iç mihraktır bir takım güçlerle işbirliği halindedir. Benim ve bazı yazarlar hakkında 'Emperyalistlerin uşağı' diye bir dil kullanılıyor. 'Bizim gibi düşünmeyen herkes düşmandır' gibi bir görüş hakim. Onun etrafında bir linç çağrısı var. Bu duruşmada farklı olan bir şey güvenlik önlemlerinin çok iyi alınmış olmasıydı. Ama bunun önünde potansiyelim olarak şiddet ve saldırı çağrısı gözümüzün önünde duruyordu. Ben bundan çok kaygı duyuyorum. Duruşmaya gitmeyi çok isterdim, savunmamı da hazırlamıştım. Ayrıca oraya glen insanlara karşı da böyle bir sorumlulukta hissediyorum. Doğum sezeryenle olduğu için oraya gitmem tıbbi açıdan mümkün değildi. Aksi taktirde muhakkak orada olurdum."

'Türklüğü aşağılamak' sözünde bir muğlaklık olduğunu ifade eden Şafak, "Ne demek Türküğü aşağılamak? Kime göre, hangi kriterlere göre? Bunun sınırları nerede başlıyor? nerede bitiyor? Bu suistimale açık bir hale geldi. Benim romanımda ne yazdığıma, karar verecek olan okurun kendisidir. Beğenen okur, beğenmeyen okumaz. Benim bildiğim, yazıya yazıyla cevap verilir. Yazıya silah muammelesi yapılmaz. Bence bu kitapla bırakın Türklüğü aşağılamayı, Ermenilerle Türkler arasında birbirini anlamaya yönelik bir adım atıldığına inanıyorum. Ben bunu yazarken hissettim" dedi.

Karar sevindirici

Elif Şafak'ın eşi Eyüp Can Sağlık, davanın beraatle sonuçlanmasının ardından yaptığı açıklamada, eşinin karara çok sevindiğini söyledi. Sağlık, "Elif sağlık sorunları nedeniyle buraya gelemedi. 301. maddede çok muğlak ifadeler var. Bunun bir an önce düzeltilmesi gerekiyor. Çok mutluyuz. Destek için gelenler var. Dışarıda bulunan küçük bir kalabalık protesto gösterisinde bulundu. Onlar Türkiye'yi ifade etmiyor, sadece küçük bir kesim" dedi.

Mazlumder İstanbul Şube Başkanı Mustafa Ercan, "Düşünce ve ifade özgürlüğü çerçevesinde yaklaşılması gereken bir dava, kamudan çok uzakta oluşan tarafların çatışmasına dönüştü. Hiçbir konu siyasal nitelikteki organların ve yapıların verdiği kararlarla hakikat olmaz veya hakikat olmaktan çıkmaz. Avrupa organları dahil siyasal organlara ve diğer örgütlere düşen sorumluluk, konuları konuşulabilir olmaktan çıkarıp siyasal, çıkarcı kararlar haline dönüştürmemektir. Yaşadığımız süreç hiç de sorumlu yaklaşımların öne çıkmadığını göstermektedir. O halde herkes taraf olarak düşüncelerinin tasdiki veya reddi davasına dönüştürmeden bu tür davalara ifade özgürlüğü çerçevesinde yaklaşmayı becerebilmelidir.

Hükümet ve TBMM ise sorumluluğunun farkına vararak düşünce özgürlüğü önünde sorun olan TCK 301 kaldırılmalı ve diğer maddelerde de gerekli düzenlemeleri yapmalıdır."

Af Örgütü: 301 tamamen kaldırılsın

Uluslararası Af Örgütü Fransa Şubesi Türkiye Koordinatörü Cleude Edelman, Uluslararası Af Örgütü'nün, Terörle Mücadele Yasası'na karşı olduğunu belirterek, "Sonuç ne olursa olsun bir ülkede eğer bir yılda 45 tane bu şekilde düşünce suçundan dolayı dava açılıyorsa, bu gerçekten düşündürücü ve acı bir durum. Uluslararası Af Örgütü 301. maddenin tamamen ortadan kaldırılmasını istiyor. Ama maalesef düşünce hakkını engelleyen daha bir çok madde var. Yapılan özgürce açıklamalar, bir çok madde tarafından ne yazık ki yasaklanıyor ya da suç olarak görülüyor.

Uluslararası Af Örgütü Danimarka Şubesi Türkiye Koordinatörü Elna Leth Pedersen ise, "Elif Şafak'ın beraat etmesi çok güzel ve sevindirici bir sonuç. Fakat yeterli bir sonuç değil. Bu davanın benzeri olan pek çok dava var. Bu dava Türkiye için sancılı bir dava. AB üyeliği yolunda da sancılı bir dava. 301. madde Türkiye için pek çok konuda çok büyük bir engel. Biz Uluslararası Af Örgütü olarak '301. kesinlikle kaldırılmalı' diyoruz" açıklamasında bulundu.

Avrupa Birliği: Karar olumlu

Duruşmayı Türkiye'den yazar ve akademisyenlerin yanısıra aralarında Avrupa Birliği-Türkiye Karma Komisyonu Eş Başkanı Joost Lagendijk'in de bulunduğu bir AB heyeti izledi. Avrupa Birliği davanın beraatle sonuçlanmasını olumlu karşıladı.

Avrupa Komisyonu Sözcüsü Krisztina Nagy, "Komisyon kararı memnuniyetle karşılıyor. Bu iyi bir haber" dedi. Nagy, TCK'nın 301. maddesinin Türkiye'de ifade özgürlüğüne ve görüşlerin şiddet içermeyen yollarla ortaya konmasına ciddi bir tehdit yaratmayı sürdürdüğünü söyledi. Nagy bu durumun Kasım ayında yayımlanacak İlerleme Raporu'na yansıtılacağını ifade etti.

Davayı izleyen Avrupa Parlamentosu milletvekillerinden İngiliz Richard Howitt, BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlarken, "bu dava başarıyla sonuçlandı. Ama bu, ifade özgürlüğünün kısıtlanması için, Türk mahkemelerinde yazar ve gazeteciler aleyhinde açılmış 80 dolayında dava bulunduğu gerçeğini unutturmamalı. Önümüzde, daha epey bir kaygı uyandırıcı dönem uzanıyor." diye konuştu.

Howitt de 301. maddenin değiştirilmesi çağrılarına destek verdi.

Daha önce yazarları hedef alan benzer davalar sonrasında yapılan çağrılara rağmen TBMM'de görüşülen dokuzuncu uyum paketinde bu konuda bir düzenlenme olmaması bazı Avrupalı siyasetçilerce eleştirilmişti.

Lagendijk: 301. maddeyi değiştirin

AB Parlemantosu Eş Başkanı Jost Lagendik, davanın sonucundan çok mutlu olduğunu söledi. Lagendik, şöyle konuştu: "Davanın açılması Türkiye'nin imajına zaten zarar vermişti. Benzer davalardan yargılananlar adına da mutluyum. Tekrar çağrıda bulunmak istiyorum. Bu madde değiştirilsin. Bu davanın açılması bile Avrupa'da Türkiye özgür bir ülke değildir imajına neden oluyor. Davayı açan avukatlar benim bu davaya girmemi istemediler. Benden korkuyorlarsa kendilerini iyi bir avukat olarak değerlendirmesinler. Bütün bunlar bir oyundu. Çok ciddiye almıyorum. Benim varlığımla ilgili şikayetler dile getirildi. Sonra savcı Elif Şafak'ın suçsuz olduğunu dile getirdi. İlk 20 dakikada benim duruşmadan çıkarılmam tartışıldı.

Türkiye ile AB arasındaki mücadele adına bunu kullanmak istiyorlar. Sanki Avrupa Türkiye'yi zorluyormuş gibi göstermeye çalışıyorlar. Ancak, Türkiye'de gazeteciler, avukatlar, yazarlar ve düşünürler 301. madesinin Türkiye ye yakışmadığını açık açık söylediler. Avrupa da herkes bu sonuçtan memnun alacaktır."

Erdoğan: Değişiklik oturulur, konuşulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan da davada beraat kararı verilmesini memnuniyetle karşıladığını bildirdi. Elif Şafak ile duruşma öncesinde görüştüğünü ve doğumu sebebiyle iyi dileklerini ilettiğini söyledi. Erdoğan, davaya zemin oluşturan 301. maddeyle ilgili bir düzenleme yapılması konusunda da açık kapı bıraktı.

Eroğan Ankara'da gazetecilerin sorularını yanıtlarken, ''Bu konu iktidarıyla muhalefetiyle tekrar oturulur konuşulur. Yeter ki iktidar, muhalefet bizler belli bir çizgiye varalım. Anlaşırız ve ona göre de adımları atarız." dedi. Söz konusu yasaların belli hassasiyetleri olduğunu söyleyen Erdoğan, "Olaya 'salt özgürlük' diye bakmak bana göre yanlış. Her zaman söylüyorum eleştiri başka şeydir, hakaret başka şey." diye konuştu.

Büyük Hukukçular Birliği Başkanı avukat Kemal Kerinçsiz ise beraat kararını temyize götüreceklerini bildirdi.

Kerinçsiz, davanın siyasi iktidar tarafından yönlendirildiğini, davayı izleyen Avrupalı parlamenterlerin hakim ve savcıları etki altına aldığını savundu.

301. Madde ne içeriyor?

MADDE 301. - (1) Türklüğü, Cumhuriyeti veya Türkiye Büyük Millet Meclisini alenen aşağılayan kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini, Devletin yargı organlarını, askerî veya emniyet teşkilatını alenen aşağılayan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) Türklüğü aşağılamanın yabancı bir ülkede bir Türk vatandaşı tarafından işlenmesi hâlinde, verilecek ceza üçte bir oranında artırılır.

(4) Eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.

Elif Şafak'ın kitabındaki dava konusu bölümler

'...bütün akrabalarını 1915'te kasap Türklerin ellerinde kaybetmiş bir sülalenin torunuyum, köklerime ihanet etmeyi öğrendim, soykırımı inkâr etmek üzere yetiştirildim...", '..Sen kalk gel Orta Asya'dan, dal dosdoğru Anadolu'nun bağrına, sonra bir bakmışsın her yerdeler. Orada yerleşik milyonlarca Ermeni'ye ne oldu peki? Asimile edildiler, eridiler, yetim bırakıldılar, sürüldüler, mal mülklerinden oldular..'

Yazdır